PAŹDZIERNIK 2014

Październik to miesiąc obfitości. Większość drzew i krzewów ma już dojrzałe owoce i nasiona. Pod dębami zalegają masowo żołędzie. W Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie na spacerach można podziwiać kolorowe liście drzew oraz barwne owoce na krzewach takich jak trzmielina, tarnina czy rokitnik. Z części dzikich owoców można wykonywać przetwory i nalewki, pamiętajmy jednak, by coś zostawić na gałęziach jako zimowy pokarm dla dzikich ptaków.
Dziesiąty miesiąc roku oferuje nam istną feerię barw – kolorowe liście drzew liściastych cieszą wzrok. Wybarwianie się liści to proces fizjologiczny związany z wycofywaniem cennych związków z liści, które wkrótce opadną. Zielony barwnik – chlorofil, rozkłada się i staje się bezbarwny. Dzięki temu widoczne stają się barwniki czerwone i żółte – karotenoidy i flawonoidy. Ale zmiana koloru liści to nie tylko ujawnienie tych grup barwników przy braku chlorofilu. Część roślin aktywnie syntetyzuje inną grupę barwników – czerwone antocyjany. Skoro te drzewa ponoszą tuż przed zimą taki dodatkowy wydatek energetyczny, musi to mieć jakiś cel. Najprawdopodobniej jest to związane z ochroną liścia przed nadmierną energią słoneczną, która normalnie zostałaby przechwycona przez aktywny chlorofil. Bez chlorofilu i dodatkowo zsyntetyzowanych barwników promieniowanie słoneczne niosące sporą ilość energii mogłoby uszkodzić tkanki liścia i zakłócić proces tworzenia się tzw. warstwy oddzielającej, która umożliwia odpadnięcie liści.

Niektóre drzewa zrzucają całkiem zielone liście. Należy do nich olsza czarna i jesion wyniosły, których liście blakną i podsychają przed opadnięciem. Część niepozornych w szczycie sezonu wegetacyjnego drzew właśnie jesienią staje się wyjątkowo dekoracyjna.
Należy do nich jesion pensylwański. Jest to gatunek pochodzący z Ameryki Północnej. W Polsce jest chętnie sadzony w miastach, ze względu na stosunkowo niewielkie rozmiary. Jesion pensylwański już w drugiej połowie września przebarwia się na piękny, żółty kolor. Nasz rodzimy gatunek – jesion wyniosły – traci liście bez przebarwienia. Jak odróżnić te dwa gatunki w innych porach roku? Pąki jesionu pensylwańskiego mają brązowy kolor, natomiast u jesionu wyniosłego są czarne.
Część niepozornych w szczycie sezonu wegetacyjnego drzew właśnie jesienią staje się wyjątkowo dekoracyjna. Należy do nich jesion pensylwański. Jest to gatunek pochodzący z Ameryki Północnej. W Polsce jest chętnie sadzony w miastach, ze względu na stosunkowo niewielkie rozmiary. Jesion pensylwański już w drugiej połowie września przebarwia się na piękny, żółty kolor. Nasz rodzimy gatunek – jesion wyniosły – traci liście bez przebarwienia. Jak odróżnić te dwa gatunki w innych porach roku? Pąki jesionu pensylwańskiego mają brązowy kolor, natomiast u jesionu wyniosłego są czarne.

Kolejnym gatunkiem zyskującym wiele uroku jesienią jest dąb czerwony. Jego liście przebarwiają się na intensywnie czerwony kolor. Jest to również gatunek amerykański. Od naszych rodzimych dębów różni się kształtem liści oraz pękatymi żołędziami. Kora dębu czerwonego bardziej przypomina gładką i srebrzystą korę buka, niż ciemną i spękaną korę innych dębów.

Nie tylko drzewa mogą stanowić ozdobę ogrodu jesienią. Ciekawym elementem zieleni może być winobluszcz pięciolistkowy, który jesienią ma przebarwione na czerwono liście. Owoce naszego rodzimego krzewu – trzmieliny – zaskakują swoją intensywnie różowo-pomarańczową barwą.

 

 

Tekst: Magdalena Maślak

Zdjęcia: Agata Smieja

 

śliwa tarnina
owocująca trzmielina
dąb czerwony
rokitnik - osobnik żeński