PAŹDZIERNIK 2013

W październiku myśli z ptakami na południe odlatują

Październik to w fenologii jesień właściwa, zwana także złotą jesienią. Jest to czas zamierania, a jej początek wyznacza żółknięcie liści na drzewach gatunków, takich jak: lipa drobnolistna, klon pospolity, brzoza brodawkowata. Jak długo trwa złota jesień z całą feerią barw, zależy od pogody. Jeśli w danym roku szybko następują spadki temperatur połączone z deszczami i intensywnymi wiatrami, to piękna złota jesień już w połowie października może zamienić się w późną jesień – bezlistną porę roku, którą znamy jako długą jesienną szarugę. Zwykle jednak osławiona „polska złota jesień” trwa do końca miesiąca, a nawet dłużej, zachęcając do aktywności na świeżym powietrzu, do spacerów po lesie, zbierania grzybów i korzystania z coraz krótszych słonecznych dni. Niechaj więc i ten rok będzie dla nas pomyślny pogodowo, i niech ominą nas jesienne depresje.
Jeśli chcemy podziwiać pełnię barw jesieni, to warto wybrać się na Księżą Górę. O tej porze roku panuje tu istna mozaika kolorów – od zieleni, poprzez żółcie, pomarańcze, czerwień i brąz, do różu i czerni. Przyjrzyjmy się bliżej skąd te barwy…

… żółte liście zobaczymy na topolach, klonach (nie tylko żółte), brzozach i leszczynach

… na czerwono wybarwiają się liście trzmieliny, derenia, dębu czerwonego, jarzębiny oraz osiki

… brąz dominuje na liściach kasztanowców, buków, dębów szypułkowych

… zielone aż do opadnięcia pozostają liście olszy czarnej oraz robinii akacjowej.

Zielony kolor zachowują także drzewa szpilkowe – nie ma ich jednak wiele na Księżej Górze. Wyjątkiem jest tu modrzew, który jako jedyne drzewo iglaste zrzuca swoje igły, wcześniej przebarwiając się pięknie na złotożółto. Ale barwy jesieni to nie tylko liście. Również owoce dodają uroku tej swoistej malarskiej palecie. Intensywnie pomarańczowe są owoce rokitnika, licznie rosnącego na terenie Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Radzionkowie. Na dzikim bzie i ligustrze wiszą owoce czarne, na kalinie, głogach, jarzębinie – czerwone, a na śnieguliczce oraz dereniu białym, jak sama nazwa wskazuje – białe. A już w ogóle pozakonkurencyjne w zestawie barw są owoce trzmieliny – pomarańczowe nasionka wychylają się spod różowej osłonki. Wśród księżogórskich zarośli spotkamy także dzikie jabłonki, obficie obsypane żółtymi lub czerwonymi jabłuszkami.
W październiku wszystkie owoce oraz nasiona drzew i krzewów są już dojrzałe – opadają żołędzie z dębów, kasztany z kasztanowców, orzeszki bukowe z buków oraz wysypują się nasiona z szyszek drzew iglastych. Miłośnikom przyrody podpowiadamy, że warto zbierać te nasiona oraz owoce i zachować je na zimę jako karmę dla ptaków, jak bowiem powszechnie wiadomo – październik to również miesiąc robienia zapasów zimowych.

 

idzie jesień
barwy klonu
Liść klonu zwyczajnego w jesiennej szacie
klon zwyczajny
Liść dębu czerwonego w jesiennej szacie