CZERWIEC 2013

Czerwiec – lato za pasem

W czerwcu kończy się wiosna, a zaczyna lato. Możemy spodziewać się wysokich temperatur, ale także częstych opadów deszczu, a nawet intensywnych burz. Wszak stare przysłowia mówią: czerwiec na maju zwykle się wzoruje, jego pluchy, pogody nierzadko naśladuje , a także pełnia czerwcowa – burza gotowa . W polskiej fenologii miesiąc ten nazywany jest wczesnym latem, a przyroda jest w pełnym rozwoju. Teraz kwitnie już niemal wszystko, a część roślin zawiązuje owoce. To również czas intensywnego rozrodu zwierząt.

 

Wśród drzew na Księżej Górze biało kwitną robinie akacjowe, a wśród krzewów, również biało, jaśminowce wonne oraz, zupełnie wbrew nazwie, bzy czarne. Wszystkie wymienione gatunki mają kwiaty silnie pachnące, więc w czerwcowym powietrzu unosi się ich duszący zapach, nie dla każdego miły, za to bardzo charakterystyczny. Warto wybrać się na spacer wieczorem, bo wówczas rozkoszując się kwiatami i zapachami, w pierwszych dniach, a raczej nocach, miesiąca, możemy jeszcze równocześnie zachwycać się śpiewem słowików. Zamilkną one w połowie czerwca i aż do przyszłego roku będziemy musieli na nie poczekać. Teraz muszą się zająć zdobywaniem pokarmu dla wykluwających się młodych.

W pełni kwitnienia są trawy. Nie jest to niestety dobra wiadomość dla alergików. Jest to jednak znak, że zbliża się czas sianokosów, a dla dzieci czas wakacji. Należy pamiętać, że do traw należą także wszystkie nasze zboża, a właśnie czas zakwitania zbóż ozimych wyznacza początek fenologicznego wczesnego lata. Wraz z trawami kwitną wszelkie chwasty i rośliny na przydrożach, m.in. pokrzywa zwyczajna, szczawik żółty, cykoria podróżnik, koniczyny, wyki, maki, babki i inne.

Na suchych księżogórskich murawach, w starym wyrobisku wapienia zakwita żmijowiec zwyczajny, cenna roślina miododajna. Początkowo ma on kwiaty barwy purpurowej, ale niebieszczeją one po zapyleniu. Towarzyszą mu okazałe, z rzadka rosnące, żółte dziewanny i fioletowe płaty drobnej macierzanki. Spotkamy tu także chabry, goździki kropkowane, dziką marchew oraz dziurawca zwyczajnego.

 

W czerwcu bardzo intensywnie żerują wszelkie owady. Nie usiądziemy już na pikniku na trawie, nie odganiając się przy tym od komarów, mrówek i innych sześcionogich. Na przełomie wiosny i lata odbywają się loty godowe mrówek. Uskrzydlone samce i samice wspinają się na czubki roślin i wzlatują w powietrze. Tutaj zwykle odbywa się kopulacja, choć u niektórych gatunków zachodzi ona na ziemi. W krótkim locie godowym samica gromadzi nasienie od kilku samców, które wkrótce potem giną. Samice szukają miejsc do założenia nowej kolonii lub wnikają do istniejącego gniazda.
Podczas wilgotnych dni na ogrodowe ścieżki licznie wychodzą winniczki – największe krajowe ślimaki. Jest to gatunek objęty częściową ochroną, a pozyskiwany wiosną w celach spożywczych i zwykle eksportowany do Francji.

Na księżogórskich polach tokują bażanty i odbywają się najintensywniejsze w roku parkoty zajęcy. Kuropatwy na przełomie maja i czerwca, w położonym na ziemi gnieździe składają 10-15 lub nawet więcej jaj. Gdy widać pojedyncze samotne kogutki kuropatw świadczy to, że druga połowa właśnie siedzi na gnieździe. Pod koniec miesiąca cała wykluta gromadka pod opieką obojga rodziców wyruszy w świat. Wartę pełni kogut, samica zaś zajmuje się młodymi. W razie zagrożenia, na sygnał któregoś z rodziców, całe stadko przylega do ziemi stając się niemal niewidoczne.

Brzegi zbiorników w radzionkowskim Ogrodzie są już zasłonięte przez pas szuwarów. Rosnące tu pałki w czerwcu wytwarzają kolbowate kwiatostany. Kwiaty męskie, zredukowane do pręcików, są skupione w części górnej łodygi, a poniżej znajdują się kwiaty żeńskie mające postać pojedynczych słupków. U pałki szerokolistnej oba rodzaje kwiatów przylegają bezpośrednio do siebie, natomiast u pałki wąskolistnej są rozdzielone. Na Księżej Górze te dwa gatunki pałek rosną obok siebie, więc łatwo przeprowadzić obserwację i porównać je z sobą. Różnią się także szerokością liści. Gdy pochylimy się bliżej lustra wody zobaczyć możemy drobną jasnozieloną roślinkę – rzęsę mniejszą, a tuż pod nią rzęsę trójrowkową. Także głębiej pod wodą znajdziemy rośliny. Występuje tu interesujący gatunek rośliny mięsożernej – pływacz zwyczajny. Unosi się on swobodnie w toni wodnej dzięki pęcherzykom powietrza, które są równocześnie pułapkami na drobne owady. Roślina ta znajduje się pod ścisłą ochroną.

A pod koniec czerwca zakwitnie lipa szerokolistna. To znak, że niedługo rozpocznie się lipiec.

 

red. Julia Góra

jaśminowiec wonny
pokrzywa zwyczajna
cykoria podróżnik
goździk kropkowany - roślina suchych muraw
ślimak winniczek
pływacz zwyczajny
runo księżogórskiego lasu